Toplum Neden Çürüyor?
Bir toplumun çöküşü, şehirlerin yıkılmasıyla başlamaz.
Önce vicdanlar yorulur.
Sonra doğrular sessizleşir.
Ardından insanlar birbirine güvenmeyi bırakır.
Ve en sonunda toplum, farkına bile varmadan kendi içine çöker.
Bugün yaşadığımız birçok sorunun temelinde ekonomik krizleri, siyasi tartışmaları, ideolojik ayrılıkları veya yönetim zaaflarını gösteriyoruz. Herkes bir suçlu arıyor. Kimi yöneticileri suçluyor, kimi muhalifleri. Kimi dindarları hedef gösteriyor, kimi laikleri. Kimi sistemi, kimi insanları…
Oysa belki de asıl mesele, suçlu ararken aynaya bakmayı unutmuş olmamızdır.
Çünkü toplumu oluşturan şey devlet binaları, kurumlar ya da yasalar değildir. Toplumu oluşturan bizleriz.
Bir yerde adalet eksikse, önce vicdan eksilmiştir.
Bir yerde yolsuzluk varsa, önce ahlak aşınmıştır.
Bir yerde haksızlık sıradanlaşmışsa, önce insanlar susmayı tercih etmiştir.
Bugün en büyük sorunlarımızdan biri eleştiriye tahammül edememektir. Farklı düşüneni düşman, sorgulayanı hain, itiraz edeni tehdit olarak görmeye başladık. Oysa eleştiri, yıkmak için değil düzeltmek için yapılır. Hakikatin ortaya çıkabilmesi için farklı seslerin konuşabilmesi gerekir.
Bir toplumda herkes aynı şeyi düşünüyorsa, orada düşünce değil korku hâkimdir.
Gerçek adalet, yalnızca sevdiğimiz insanlara hak vermek değildir. Gerçek adalet, kendi yakınımızın haksızlığı karşısında da doğruyu savunabilmektir. Çünkü ahlak, başkalarının yanlışlarını eleştirmekten önce kendi yanlışlarımızla yüzleşebilme cesaretidir.
Bugün geldiğimiz noktada ne yazık ki menfaat, birçok değerin önüne geçmiş durumda. İnsanlar sahip olduklarıyla yetinmek yerine daha fazlasını elde etmenin yollarını arıyor. Hak edilen ile elde edilen arasındaki çizgi giderek silikleşiyor. Haksız kazanç, kurnazlık, fırsatçılık ve çıkarcılık kimi zaman başarı olarak sunuluyor.
Oysa bir toplumun gerçek zenginliği bankalardaki para değil, insanların birbirine duyduğu güvendir.
Bir ülkede güven kaybolduğunda, en büyük sermaye de kaybolmuş olur.
Sorunun kaynağını yalnızca siyasetçide, bürokratta, esnafta, işçide veya başka bir kesimde aramak kolaydır. Zor olan, kendi payımıza düşen sorumluluğu görebilmektir. Çünkü ahlaki çöküş yukarıdan aşağıya değil, aşağıdan yukarıya da büyüyen bir süreçtir.
Belki de artık birbirimizi suçlamayı bırakıp şu soruyu sormamız gerekiyor:
“Ben bu toplumun daha iyi olması için ne yapıyorum?”
Çünkü değişim, başkalarının düzelmesiyle değil, insanın önce kendisini düzeltmesiyle başlar.
Bugün ihtiyacımız olan şey yeni sloganlar değil; yeni bir vicdan muhasebesidir.
Daha fazla öfke değil, daha fazla adalet.
Daha fazla kutuplaşma değil, daha fazla empati.
Daha fazla çıkar değil, daha fazla ahlak.
Ve belki de her şeyden önce, yeniden insan olmayı hatırlamak…
Çünkü insanlığını kaybeden bir toplum, ne kadar zenginleşirse zenginleşsin; aslında yoksullaşmıştır.
Toplumları ayakta tutan şey beton binalar değil, sağlam karakterlerdir.
Karakter aşındığında ise hiçbir medeniyet uzun süre ayakta kalamaz.
