“Kendine İyi Bak”

İnsanın diğerkâm olması, yardımsever ve hayırhâh olması tavsiye edilen ve güzel ahlakın gereği olarak kabul edilen bir durumdur. İnsanın katı egoist duygularla sadece kendisini düşünmesi, eşini, çocuklarını, kardeşlerini, anne-babasını ve akraba-taallukunu ihmal etmesi elbette yanlıştır. Buna mukabil insanın ömrünü başkalarının mutluluğu için feda etmesi de bir o kadar yanlıştır. Zira insanın nefsinin kendi üzerinde hakkı vardır ve insanın kendisini ihmal etmesi, hayatını başkaları için bozuk para gibi harcaması fedakârlık değil hamakattır. Bunu insan bazen çok geç fark eder. Birçok insan kendileri için her türlü fedakârlığı yaptığı ve uğurlarına ömrünü harcadığı insanlardan derin ihanet/ler görmedikçe ayılmazlar. Fakat çoğu zaman iş işten geçmiş oluyor. İyiliği dozunda yapmak, kendini veya ömrünü kimseye feda etmeme, yeri gelince “hayır” diye bilmek insanın öz saygısını koruması için çok önemlidir. İnsan önce ve en çok kendisine saygı duymalı ki başkaları ona saygısızlık yapma cesareti kendinde bulmasın. Kendini kimseye kullandırmamak veya sömürtmemek en az başkalarını kullanmamak veya sömürmemek kadar önemlidir.

Bu konuyla ilgili olarak Franz Kafka’nın Dönüşüm adlı eserini özet olarak sizlerle paylaşmak istiyorum. Öykü, ailesinin rahat bir hayat yaşaması için çalışıp çırpınan Gregor Samsa’nın bir sabah kendisini devasa bir böceğe dönüşmüş olarak bulmasıyla başlar.

Gregor Samsa, bir sabah uyandığında hamamböceğine benzer dev bir haşereye dönüştüğünü fark eder. Fakat Gregor’un ilk endişesi kendi sağlığı değil, işe geç kalmak ve ailesinin geçimini sağlayamamaktır.

Gregor’un odasından çıkamaması üzerine eve gelen müdürü ve ailesi onun bu halini görünce büyük bir şok yaşar. Babası onu şiddetle odasına geri süpürür. Zamanla aile, evin tek geçim kaynağı olan Gregor’dan tiksinmeye ve onu bir yük olarak görmeye başlar.

Başlangıçta ona merhamet gösteren tek kişi olan kız kardeşi Grete bile zamanla ondan uzaklaşır. Babası bir tartışma sırasında Gregor’a elma fırlatır; elmalardan biri sırtına saplanır ve ciddi bir yara açarak onu daha da zayıflatır.

Aile, evi geçindirmek için odaları kiraya verir ve çalışmaya başlar. Kiracıların Gregor’u görmesiyle çıkan kargaşanın ardından kız kardeşi de artık onun gitmesi gerektiğini söyler. Ailesi tarafından tamamen dışlanan ve yalnızlığa terk edilen Gregor, o gece odasında yalnızlık içinde ölür.

Gregor’un ölümünü öğrenen aile derin bir rahatlama yaşar. Onun cesedini hizmetçi temizlerken, aile üyeleri güzel havanın tadını çıkarmak ve yeni bir başlangıç yapmak üzere dışarı gezmeye çıkar.

Son söz: Hiç kimse için kendinizi hamamböceği konumuna düşürmeyin. İnsanların “faydalı” olduğu sürece değer gördüğü modern dünyada kendinize sahip çıkın, iyi bakın. Selamlar…

Dr. İmdat BALKİS